Katalizör ya da Katalitik Konvertör Nedir?

Katalitik konvertör veya katalitik dönüştürücü motorların egzozlarından çıkan çevreye zarar veren maddeleri daha az etkiye dönüştüren motor egzoz sisteminin başka bir önemli parçasıdır.

Katalizör dizel ve benzinli araçlarda farklı yapılarda olsalarda amacı egzoz emisyonlarının düşmesini sağlayan içerisinde egzoz gazlarını kimyasal reaksiyona sokan element bulunduran dışarıdan basit görünsede özünde kompleks yapıya sahip bir parçadır.

Katalizör Nasıl Arızalanır?

Çok nadir olarak yüksek sıcaklıklardan dolayı katalizörün içindeki porselen üzerinde bulunan egzoz gazlarını kimyasal reaksiyona sokan elementler eriyebilir ama bu çok az rastlanan bir durumdur. Katalizör giriş ve çıkışında iki veya daha fazla sensör bulunur, bu sensörler arızalanabilir. Her ne kadar bu sensörlerin arızası katalizör arızası olarak tanımlanıyor olsada bu yanlış bir tanımdır. Katalizörün en yaygın görülen arızası tıkanması , dolması, işleyemez hale gelmesidir. Böyle bir arızaya genellikle kötü yakıt, yağ yakan ya da yakıt-hava karışımını ayarlayamayan, subap ayarları bozuk bir motor sebep olur.

Katalizör Nasıl Temizlenir? Temizleme Solisyonu Var Mıdır?

Motor ve egzoz soğukken katalizörün giriş ve çıkış kısmında bulunan altı tane yağlı civara sökülerek kolayca çıkarılır. Yaylar sökülürken fırlayacağından yayların kaybolmamasına dikkat edilmelidir. Varsa üzerindeki sensörlerde sökülmeli. Söküm işlemi bittikten sonra katalizör temizliği için hazırlanmalıdır. Bu işlemler yapılırken mutlaka eldiven makas vb. koruyucu gereçler kullanılmalıdır. Hazırlanan solüsyon aşındırıcı ve toksiktir. Solüsyon için gerekli olan tek şey sodyum ve hidroksittir. Sıvı ya da katı durumdaki sodyum hidroksiti, camsil gibi püskürtücü bir şişeye koyulur. Eğer sıvı haldeki kastik kullanılıyorsa içerisine su ilave etmeye gerek yoktur. Fakat katı durumdaki kostik kullanılıyorsa bir litre suda, 100 gr. kadar kostik eritmek yeterli olacaktır. Katalizörü tezgaha ya da sabit bir yere dik olacak şekilde koyulur. İçine solüsyon püskürtülür. Bu  işlemi yaparken kostik katalizöre yapışacak, su aşağıdan akıp gidecek. Katalizörün içi köpük dolana kadar bu işleme devam edilir. Katalizör köpük dolduktan sonra kostiğin işini yapabilmesi için biraz beklemekte fayda vardır. Biraz bekledikten sonra katalizör için hortumdan gelen tazyikli suyla yıkayarak kostik arındırılır. Ve katalizör yerine tekrar takılır. Fakat çıkarılan sensörlerin temizlenmesi unutulmamalıdır.
Bu aşamaların ardından montaj tamamlanınca araç arıza lambası yanıyorsa ilk olarak arızalar silinir ardından araç tekrar çalışma ısısı seviyesine getirilip katalizörün giriş ve çıkış boğazının ısısı ölçülür. Eğer aradaki ısı farkı azaldıysa tamirat en az maliyetle ve büyük bir başarıyla gerçekleşmiştir.

Katalizör - Katalitik Konvertör İptali

Katalizörün iptalinde egzoz sisteminde bazı değişiklikler yapmak gerekebilir. Katalizör yerine uzun bir boru takılarak orta kısım susturucu haline getirilir. Bu işlem teknik açıdan uygunudur. Bu anlatılan durum yüksek devirde biraz kazanç sağlasada düşük devirlerde bazı kayıplara sebep olabilir. Ya da araca yeni bir arka ve orta susturucu takılabilir. Fakat bütün bu ek işlemler sorunu çözmek için yeterli olmayabilir. Buna bağlı olarak katalizör egzoz basıncını düşürdüğü için katalizör çıkarıldığında egzoz basıncının yükseleceğinden dolayı yakıt tüketimde az da olsa bir artış olur. Ayrıca sürekli motor arıza lambası yanar. Bu durumun çevreye olan olumsuz etkileri de söz konusudur. Küresel ısınmaya ve çevre kirliliğine karşı kesinlikle araçlarda bulunması gereken bu sistemin iptali tavsiye edilen bir durum değildir. İptal edilmesi halinde;
-Katalizör söktürmek araca zarar vermekten ziyade en büyük zararı çevreye verir.
- Eğer oksijen sensörü sökülmezse araç motorunun ışığı yanmaz.
-Katalizörü söktürüp yerine susturucu taktırmak yakıt sarfiyatını arttırmaz.