Araçların yönlenme kontrol sistemi olan ESP, ABS ve ASR işlevlerini içeren, sürücü hareketleri ile çevrede bulunan araçların tepkisini ölçen bir sistemdir.

ESP Sistemi Nedir? ESP Ne İşe Yarar?

ESP ( elektronik denge sistemi ), aracın seyir halindeyken kaymaya başladığı ve sürücünün kontrolü kaybetmeye başlayacağı durumlarda devreye girerek kazar riski içeren durumları önler. Örneğin ani direksiyon hareketleri, sert bir viraj, bir cisim ya da engelin üzerinden geçiş yaptıktan sonra aracın kontrolden çıkması gibi çeşitli durumlarda devreye girerek aracın kontrol altında tutulmasını sağlayan güvenlik sistemi, gaz kelebeği adı verilen işlem ile 4 tekerlekte bağımsız şekilde çalışarak yanal kuvvetlere karşı kontrol sağlamaktadır.

Hızlanma kontrol donanımı olan ASR ve frenleme güvenliği elemanı ABS, araçların boylamasına güvenli şekilde hareket halinde olmasını sağlayarak, aracın olası bir kazada savrulması halinde anında devreye girerek araç tekerlerinin normal şekilde hareket etmesine yardımcı olur.

Yeni nesil otomobillerde üreticiler artık kullandıkları güvenlik sistemleri ile ön plana çıkmaktadırlar. Otomobil almak isteyen sürücüler için güvenlik sistemleri ve aracın sağladığı sürüş deneyimi artık en büyük tercih nedenleri arasındadır. Durum böyleyken birçok araç güvenlik sistemleri ortaya çıkmıştır. Bu güvenlik sistemleri, sürücüyü ve aracı sadece kaza anında korumakla kalmıyor, büyük ölçüde kazaları önlemek için de kullanılıyor.

Her araçta bulunan hava yastığı ( airbag ) ve ABS güvenlik sistemleri, her ne kadar standart bir şekilde fabrika üretiminde bulunsa da, hala ESP gibi güvenlik sistemleri isteğe bağlı olarak satışa sunulmaktadır. Birçok gözde marka ise bu donanımı ürettiği araçlarda standartlaştırmıştır. Fakat alt segment ve orta segment araçlarda henüz bu uygulamayı görememekteyiz.

ESP ( Elektronik denge sistemi ) Sensörler, Elektronik kontrol ünitesi (ECU), Kumandalar ve Bilgi olmak üzere 4 temel parçadan meydana gelir;

 

  1. Sensörler: yavaşlama sensörü, yanal kayma sensörü, direksiyon açı sensörü, gaz kelebeği konum sensörü, fren ana merkez basıncı sensörü ve tekerlek hız sensöründen oluşur.
  2. Elektronik kontrol ünitesi ( ECU ): Sensörlerden alınan bilgileri hesaplar, bilgi ve kumanda biriminin devreye girebilmesi için talimat gönderir.
  3. Kumandalar: Kumanda grubu, gaz kelebeği kumandası ve hidrolik kumanda grubundan oluşur.
  4. Bilgi: Son bölüm olan bu bölüm ise, araç içerisindeki sürücüye araç kullanma anında yana kayma hakkında bilgi verir. Bu bilgilendirmeyi ise ses uyarısı yapan cihazlar ve kayma gösterge ışığı ile yapar.

 

 

 

ESP Arızası Nedir?

ESP sistemi araç ve sürücü güvenliği açısından oldukça önemlidir. Bu sistemin arızalanması, aracın durmaması ve savrulması gibi nedenler ile kazalara yol açabilir. Peki ESP’nin arızalandığı nasıl anlaşılır?

Eğer ESP sistemi arızalanırsa ya da devre dışı kalırsa, sistemin devre dışı olduğunu belirtmek için ESP uyarı ışığı sürekli yanarak bir arızanın meydana geldiğini belirtir. ESP arızaları genel olarak sensör elektrik bağlantılarında yaşanan kopukluk ve korozyon sebebi ile sistem sensörlerinin arızalanması nedeniyle ortaya çıkar. Öte yandan hidrolik bağlantılarda ve hidrolik ünitede de arıza meydana gelebilir.

ESP sisteminde yaşanan arızalar yol testi sayesinde tespit edilir. Bu test, ESP sisteminin devreye girebileceği şekilde manevra ve hız ile yapılır. Ardından diagnostik cihazıyla yapılan arıza teşhislerinde, beyin tanımlamasının çıkışı, dinamik büyüklüklerin çıkışı ve bellek arıza bilgilerinin çıkışı gibi bazı kontroller sağlanır ve akabinde tespit edilen arıza ya da arızalar araç belleğinden silinir.

 

ESR İle Çalışan Sistemler;

Brake Assist Reducer ( BAS ): Sürücünün yaptığı fren kuvvetini arttırarak ABS sisteminin çalışması için gerekli basınca ulaşmayı sağlar.

Traction Control System ( TCS ): Tekerleğin patinaj yapmasını yani boşa dönmesini engelleyen ve de gerekli zamanlarda boşa dönen tekerleği kilitleyerek hareketi başka tekerleğe aktaran elektronik güvenlik kontrol sistemidir.

Anti-lock Brake System ( ABS ): Yüksek hızlarda frenleme yapıldığı takdirde tekerleklerin kilitlenmesini engelleyerek sürücüye direksiyon hakimiyeti sağlar. Bu sayede araç sürücünün kontrolü altında olur.
ESP Premium frenleme pompası: Bu sistemi önceki ESP sistemlerinden ayıran en önemli fark, 6 tane pistona sahip olan fren hidrolik pompasıdır.

 

 

 

 

ASR Nedir?

Türkçe açılımı “Anti Patinaj Sistemi” olan ASR’nin orijinal açılımı “Anti Schlupf Regelung“tur.

ASR sisteminin en temel işlevi, aracın patinaj yapmasını engellemektir. Patinaj, aracın sürüş ve kalkış hızını düşürür. Hızlı hareket edilmesi gereken durumlarda, gaz pedalına ani yükleniş yapıldığında araç patinaj yapabilir. Tekerlekler oldukları yerde boş döner. Bu durum ise aracın kalkış hızını oldukça yavaşlatır. Aynı zamanda Anti Patinaj Sisteminin patinajı engellemek dışında araç için birçok avantajı vardır. Yer aldığı aracın zorlu engebeli yol koşullarında zorlanmadan kalkış yapmasını sağlar ve kaygan zeminlerde ya da virajlı yollarda aracın savrulmasını önler. Sürüş güvenliğini sağlar ve lastiklerin yıpranmasını engeller. ASR’nin araca ve sürüş konforuna yaptığı katkıyı örneklemek gerekirse, yoğun trafikte hızlı bir şekilde yol almanız gerekiyor ve o panikle gaz pedalına olması gerekenden çok daha fazla şekilde yüklendiniz. Bu durumda araç patinaj yapmaya başlar ve aynı zamanda lastikler olduğu yerde bir süre boş döner. Bu sebeple ASR genellikle arkadan itişli ve güçlü araçlarda kullanılır.

ASR Nasıl Çalışır ?

Gaz pedalına olması gerekenden fazla yüklenmenizin ardından araç patinaj yapar işte bu tip durumlarda ASR hız algılayıcılar patinajı algılar ve ABS hidroliğini aktifleştirerek patinajın olduğu tekerlere fren uygulayarak patinajın devam etmesini engeller. Yakıt enjektörüne ya da ateşleme tertibatına hızlıca müdahale ederek motor gücünü azaltır ve patinaj duruncaya kadar bu işlemleri devam ettirir.

TCS-ASR bu işlemleri gerçekleştirmek için bir takım parçalara ihtiyaç duyar.

Bu parçalar; Teker Hız Algılayıcıları, ABS Hidroliği ve Elektronik Kontrol Ünitesi olmak üzere üç ana parçadır.

 

ASR Hatası Nedir?

ASR sisteminde herhangi bir hata meydana geldiğinde, gösterge panelinde ASR butonu ve ASR ışığı sürekli olarak yanmaya başlar. Bu durumla karşılaşıldığında aracın en kısa sürede teknik servise götürülmesi gerekir.

 

ESP ve ASR Sistemleri Arasındaki İlişki Nedir?

Görevleri sıklıkla karıştırılan ASR ve ESP sistemlerinin temellerinde bazı farklılıklar yer alıyor ve bu farklılıklar ayrıt edilmesi için yeterli olabiliyor. ASR yalnızca patinaj önleyici bir güvenlik sistemidir ve aynı zamanda ESP sisteminin destekleyicisidir. ESP sistemi ise ASR sistemine nazaran çok daha kapsayıcıdır. Aracın kontrolsüz birçok hareketini düzeltmekle yükümlüdür.

 

ESP Nasıl Çalışır?

 

Elektronik Denge Sistemi ( ESP ), aracın davranış biçimi ile sürücünün aracı yönlendirme şekli arasında denge sağlamakla yükümlüdür. Örnek vermek gerekirse çok keskin virajlarda ya da çok ani durumlarda aracın ön kısmı istenilen tarafa gitmeyebilir. ESP sistemi tam da bu noktada devreye girerek aracın kontrol edilemediğini anlar ve ESP frenini uygular.

 

Elektronik Denge Sistemi’nin ( ESP ) sisteminin istenildiği gibi çalışmasını sağlayan parçalar ise şu şekildedir,

Yanal Hız Algılayıcıları: Aracın yoldan ne kadar saptığını hesaplayarak ESP sistemine ileten algılayıcılardır.


Teker Hız Algılayıcıları: Tekerde bulunan ve her tekerin hızını ayrı ayrı ölçebilecek derecede önemli parçalardır.
 

Fren Basıncı Algılayıcısı ve ABS Hidroliği: Ani Fren durumlarında fren basıncını ölçen, algılayan ve tekerlerin kilitlenmesini engelleyen parçalardır.

Direksiyon Açısı Algılayıcısı: Sürücünün aracı yönlendirmek istediği yönün anlaşılmasını sağlar.

Elektronik Kontrol Ünitesi: Bütün algılayıcılardan aldığı bilgileri ve verileri değerlendirip önemli bir durum olması halinde ESP sistemini etkinleştiren, sistemin beyninin olduğu ünitedir.

 

ESP Hatası Nedir?

Araçta ESP hatasının meydana geldiğini gösteren bir uyarı çıkıyorsa, meydana gelen sorun direkt olarak ESP sistemi ile alakalı olmayabilir. Akünün bitmesi ya da azalması durumda ESP sistemi uyarı verebilir.

ESP Yağ Nedir?

Sentetik bir motor yağı olan Mobil 1 ESP yağı, aşınmayı önleyen ve yüksek temizlik gücü sağlayan bir yağ çeşididir. Motor verimliliğini korumak ve dizel ya da benzinli araçlarda performansı üst düzeye çıkarabilmek için geliştirilmiştir. ESP sitemi ile herhangi bir alakası yoktur.

ESP Işığı Nedir?

ESP ışığı yanıp sönüyorsa, ESP sitemi araçta devreye girmiş demektir. ESP sistemi devre dışı kaldığı an ESP ışığı söner. ESP sisteminin manuel tuşunda güvenlik sistemi devre dışı bırakılmışsa eğer uyarabilmek için sürekli yanabilir.
 

ESP Uyarısı Nedir?

 

ESP sistemi, genellikle sistemin işleyişinde problem yaratacak elektrik arızaları sonucunda uyarı verir. Bu tip durumlarda servise giderek ESP sistemini kontrol ettirmeniz oldukça önemlidir.

 

ESP Hangi Durumlarda Kapatılmalı?
 

Özellikle yağışlı, buzlu ya da karlı yollarda arabanızı kaldırmaya çalıştığınızda veya böyle bir zeminde aracı düşük hız ile yokuş yukarıya sürmeye çalıştığınızda aracın tekerleri patinaj yapabilir. ESP sistemi ise bunu bir savrulma tehlikesi olarak görüp, tekerleri durdurmaya çalışır. Bunun sonucunda ise araç hareketsiz kalır. Bu tip durumlar yaşamamak adına, bu gibi durumlarda ESP sistemini devre dışı bırakmanız, kapatmanız gerekir. Lakin buzlu veya karlı yoldan sıyrıldıktan sonra ve hareket ettiğinizde ESP tuşuna basarak güvenlik sistemini yeniden devreye sokmalısınız.